محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1609
مرآة البلدان ( فارسى )
دراين شب عملهء قورخانهء مباركه در روى دريا آتشبازى و چراغان بسيار ممتازى نمودند . روز بيستوچهارم نواب و الا اعتضاد السلطنه و جناب مؤتمن الملك و امين الملك به حكم همايون به بازديد باستيانهاى قاضيان و انزلى رفتند و مقرر شد كه لوازم تعمير و اسباب انتظام آنها را فراهم آورند . روز بيستوپنجم علما و اعيان انزلى و اردبيل و غيره به خلاع همايون سرافراز گرديدند . از آنجا كه ژنرال قولى بكين و ساير صاحب - منصبان دولت روس در مدت تشريففرمائى موكب همايون بدين ساحت كمال خدمتگزارى را به عمل آوردند ژنرال معزىاليه به نشان تمثال بىمثال همايون مكلل به الماس سرافراز و ساير صاحبمنصبان نيز هريك به نشان و حمايل از درجهاى كه در خور بود مفتخر گرديده مرخص شدند كه به اوطان خود معاودت نمايند . سيف الملك حاكم طوالش به نشان شير - و خورشيد و حمايل و خلعت همايون مباهى آمد . مير على اكبر خان - دريابيگى به نشان سرهنگى و خلعت همايون نايل گرديد . لطف الله ميرزا سرهنگ توپخانه به نشان و حمايل سرهنگى سرافراز شد . نصر الله خان سرهنگ خارج از فوج به نشان و حمايل سرهنگى و شمشير گل و ته طلا و حكومت كرگان رود مفتخر گشت . امان الله خان به حكومت طالش دولاب و غيره و اعطاى شمشير ته طلا سربلند شد . رحيم خان به حكومت شاندرمين و شمشير ته طلا سرافراز آمد . ساير اعيان و بزرگان و صاحبمنصبان نظام و غيره نيز به عوارف شاهنشاهى مباهى گرديدند . روز بيست و ششم از راه منكوده كه كنار رودخانهء مباركآباد واقع است و به راه پيربازار وصل مىشود موكب همايون عازم رشت گرديد . اين راه را در ايام حكومت مجد الدوله حسب الامر با مخارج گزافى ساختهاند و رودخانهء مباركآباد را از اشجار و احجار طورى پاك كرده كه كرجى از آن به سهولت عبور مىنمايد . بالجمله دو ساعت از روز بيست و ششم گذشته بندگان اعليحضرت همايون در كشتى بخار كوچك نشسته و خواص رجال آستان معلى به شرف التزام ركاب اعلى مشرف گرديده ژنرال قولى بكين هم در كشتى ملتزم حضور مبارك آمده تا دهنهء رود مبارك - آباد طى مسافت نمودند در اينجا از كشتى فرودآمده به قايق سوار شده ژنرال معزىاليه را بعد از بذل مراحم خاصه مرخص فرمودند . شش ساعت